Autor: mgr Jolanta Kiercul 

opiekun Samorządu Uczniowskiego 

Publiczne Gimnazjum Nr 20 

w Białymstoku

 

Metody pracy Samorządu Uczniowskiego

 Publicznego Gimnazjum Nr 20 w Białymstoku

We wrześniu 2000 r. zostałam opiekunem Samorządu Uczniowskiego Publicznego Gimnazjum Nr 20. Zdawałam sobie sprawę, że rozwijając samorządność, przyczyniam się do wychowania ludzi aktywnych, otwartych, kreatywnych, przygotowanych do życia w demokratycznym społeczeństwie. Wiedziałam, że uczniowie chcą mieć udział w życiu szkoły, w zarządzaniu, zabierać głos w najważniejszych sprawach. Podjęłam to wyzwanie, wiedząc, że powinnam być koordynatorem pracy z uczniami, kierować ich pomysłami, nie narzucać swojego zdania, lecz tylko służyć radą i pomocą. 

Na początku zaproponowałam podział członków według zainteresowań. W ten sposób powstały sekcje: kulturalno – oświatowa, gospodarcza, plastyczna, sportowa. Każda z nich opracowała swój plan działania. Na ich podstawie stworzono plan pracy samorządu. Członkowie sekcji kulturalno – oświatowej zajęli się organizacją konkursów, dyskotek i innych imprez na terenie szkoły. Sekcja plastyczna zobowiązała się pomóc w dekoracji szkoły oraz redagować gazetkę ścienną. Uczniowie z sekcji gospodarczej zajęli się sprawami porządkowymi, sprawdzaniem zmiany obuwia u uczniów, pomocą dyżurującym nauczycielom, przygotowaniem imprez pod względem gospodarczym (zakup potrzebnych artykułów itp.).Sekcja sportowa (w większości chłopcy) zajęła się przygotowaniem imprez sportowych, mistrzostw szkoły w różnych dyscyplinach, turniejów itp. Członkowie poszczególnych sekcji rozdzielili między sobą zadania i zaplanowali je w czasie. Uczniowie bardziej aktywni, jeśli chcą, mogą jednocześnie uczestniczyć w pracach innych sekcji.

Żeby móc stworzyć pewien porządek, jasno określić pracę i reguły postępowania, należało wypracować Regulamin Samorządu Uczniowskiego.

W tym celu zorganizowałam warsztaty, na których młodzież pracowała podzielona na grupy. Jedna grupa próbowała określić, jaki powinien być członek samorządu. Uczniowie wzięli tu pod uwagę między innymi zachowanie wobec kolegów i koleżanek, nauczycieli i pracowników szkoły, cechy charakteru, wygląd, stosunek do powierzonych obowiązków. Druga grupa skupiła się nad zasadami pracy i rolą samorządu w szkole. Zwrócono uwagę na wszechstronną „obecność” samorządu w szkole, jego rolę ustawodawczą, doradczą, opiniodawczą. Trzecia grupa pracowała nad „ordynacją wyborczą” samorządu, a czwarta nad nagrodami i karami. W ten sposób powstał Regulamin Samorządu Uczniowskiego. Są w nim określone zadania i cele samorządu, normy postępowania członków samorządu, zasady wyborów zarządu.

Zgodnie z regulaminem co roku wybieramy Zarząd Samorządu Uczniowskiego. Wybory w naszej szkole są zazwyczaj wielkim wydarzeniem i dobrą zabawą. Prowadzona jest prawdziwa kampania wyborcza, która w niczym nie ustępuje kampanii towarzyszącej wyborom do władz lokalnych i krajowych. Kandydaci na przewodniczącego szkoły mają swój komitet wyborczy, który zbiera podpisy popierających osób. Wiarygodność i prawidłowość list poparcia sprawdzana jest przez specjalnie do tego powołaną komisję. Po osiągnięciu odpowiedniej liczby podpisów kandydaci raz ze swoimi komitetami wyborczymi  rozpoczynają akcję reklamową. Na korytarzach szkoły pojawiają się plakaty i hasła wyborcze, a kandydaci przeprowadzają spotkania przedwyborcze. Wybory odbywają się na dwóch długich przerwach. Jest to w pełni demokratyczne, tajne głosowanie. Oczywiście osoby głosujące odznaczane są na listach, a po zakończeniu komisja skrutacyjna liczy głosy. 

Takie organizowanie wyborów nie tylko stwarza dobrą zabawę, ale uczy zasad demokracji, zapoznaje młodzież z procedurami wyborczymi, pozwala na aktywne uczestnictwo w życiu szkoły, rozwija umiejętności organizacyjne, uczy odpowiedzialności.

Kolejną ważną sprawą stało się rozwiązywanie problemów młodzieży i realizowanie pomysłów uczniów nie należących do samorządu. W tym celu założyliśmy „Skrzynkę kontaktową z Samorządem Uczniowskim”. Jak się okazało, jest to bardzo potrzebna rzecz. Wiele osób ma kłopoty szkolne i chce zachować anonimowość. Uczniowie często sygnalizują lub nawet dokładnie opisują problem i wrzucają kartki do skrzynki. Członkowie samorządu w miarę możliwości realizują pomysły i starają się rozwiązywać problemy, zwracając się nieraz o pomoc do pedagoga szkolnego czy dyrekcji szkoły. Dzięki takim działaniom młodzi ludzie czują się ważni w szkole, wiedzą, że nie są samotni ze swoimi problemami, że mogą liczyć na pomoc innych.

Zaakcentowaniem powagi działania samorządu stało się wyrobienie pieczątki – sprawa z pozoru błaha, mająca jednak duże znaczenie  ze względów formalnych. Samorząd posługuje się nią , zwracając się z pisemną prośbą do dyrekcji czy nauczycieli, udzielając pochwał swoim członkom, wywieszając ogłoszenia, opiniując pracę nauczycieli itp. 

Następną ważną sprawą w naszym gimnazjum stało się opracowanie Kodeksu Ucznia. To właśnie członkowie samorządu, rozpatrując problem ze „Skrzynki kontaktowej”, wpadli na pomysł i wyszli z propozycją stworzenia regulaminu, do którego będą się stosować zarówno uczniowie jak i nauczyciele. Samorząd Uczniowski z pomocą pedagoga szkolnego, pani Barbary Kardasiewicz, zorganizował warsztaty, mające na celu wypracowanie ustaleń dotyczących wewnętrznego życia szkoły. W warsztatach, oprócz członków samorządu, wzięli udział również inni chętni uczniowie oraz przedstawiciele rady pedagogicznej. Młodzież w pełni świadoma wagi swojej pracy z wielkim zaangażowaniem brała udział w pracy. Poszczególne grupy określały prawa i obowiązki ucznia w różnych sytuacjach szkolnych (np. na lekcji, na przerwie), próbowały unormować wygląd, zachowanie oraz określić, jakie konsekwencje grożą w wypadku niestosowania się do regulaminu. Powstał dokument, który tak naprawdę stworzyli sami uczniowie. Nauczyciele byli tylko organizatorami pracy. Ten fakt utwierdził mnie w przekonaniu, że młodzież chce aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły i nie lubi (szczególnie w tym trudnym wieku), gdy dorośli narzucają jej obowiązki, nie wyjaśniając przyczyn takiego postępowania. 

Zwiększona aktywność młodzieży i jej zaangażowanie w życie szkoły zaowocowały powstaniem gazetki „Szkolny Trampek”. Pomysł narodził się wraz z chęcią popularyzowania działań samorządu. Zgłosili się chętni do pracy w redakcji i stworzyliśmy kółko dziennikarskie. Artykuły do gazetki piszą zarówno członkowie samorządu jak i inni uczniowie. „Szkolny Trampek” zyskuje coraz większą popularność. Młodzież, próbując swoich sił redakcyjnych, wypowiada się na różne tematy i w różnych formach. Gazetka obfituje w najświeższe wiadomości z życia szkolnego. Drukowane są wiersze i opowiadania napisane przez uczniów. Praca w redakcji pozwala rozwijać i zaspokajać zainteresowania młodzieży.

Jednym z ważniejszych zadań samorządu jest przyjmowanie nowych roczników do gimnazjum. Ustaliliśmy program adaptacji nowych klas oraz system przekazywania nowym uczniom informacji o szkole. Wykorzystujemy do tego celu tablicę ogłoszeń, gazetkę „Szkolny Trampek”, dyżury informacyjne uczniów. Okres adaptacyjny kończy się tradycyjnymi otrzęsinami – wspólną zabawą na sali gimnastycznej. Rozwijamy w ten sposób poczucie odpowiedzialności za innych i unikamy tzw. „fali”.

Samorząd Uczniowski wypracował tradycje i obrzędy szkolne. Zajął się organizacją andrzejków, mikołajków, choinek noworocznych, walentynek, obchodami pierwszego dnia wiosny i przygotowaniem innych imprez. Poprzez takie działania młodzież Publicznego Gimnazjum Nr 20 uczy się trudnej sztuki samorządności, podejmowania decyzji, tolerancji, przygotowania do życia w społeczności lokalnej. Uważam, że w pracy z samorządem szkolnym jedynie metody aktywne dają pozytywne wyniki. Cieszę się, że w naszej szkole można liczyć na wsparcie ze strony dyrekcji i rady pedagogicznej w realizacji wszelkiego rodzaju inicjatyw. 

                                                                               Jolanta Kiercul